Ile waży święty, czyli o symbolice wagi.

· Autor: arcybook · Dodano: 2016-04-27
wiedza : Historia
Ile waży święty, czyli o symbolice wagi.

Nie wiadomo dokładnie, kiedy i w jakich okolicznościach waga stała się sprzętem codziennego użytku. Pewne jest natomiast, że bez względu na rodzaj (waga wisząca, hakowa, kuchenna, laboratoryjna czy łazienkowa) dziś jest wręcz nieodzowna w wielu dziedzinach życia, a ponadto od wieków ma szczególne znaczenie symboliczne.

Waga wisząca z czasów faraona?

Już w starożytnym Egipcie wagi były w powszechnym użyciu. I nie ma w tym nic dziwnego, gdyż tam właśnie, na brzegach użyźnianych systematycznymi wylewami Nilu rozkwitło rolnictwo, czego naturalną konsekwencją był rozwój handlu, a w końcu rzemiosła, kultury, sztuki, religii – ogólnie: cywilizacji. Waga stała się nie tylko narzędziem używanym przez kupców, lecz także symbolem, po który chętnie sięgali ówcześni artyści. Dowodów dostarczą nam piramidy. Spotykany często motyw przedstawia scenę Sądu Ozyrysa. Jego nieodłącznym elementem jest zawsze waga. Nie waga wisząca czy hakowa, ale prosta dwuramienna waga szalowa. W jakim celu się tam znalazła? Oto Anubis w obecności Horusa położy za chwilę serce człowieka na jednej szali, na drugiej zaś pióro będące wyobrażeniem Maat – bogini prawdy i sprawiedliwości. Biada nieszczęśnikowi, jeśli jego serce, obciążone jakąś niegodziwością, okaże się nie dość lekkie. Opodal już czyha przerażające monstrum z krokodylą głową gotowe błyskawicznie pochwycić serce, którego nie zdołało zrównoważyć święte pióro. Pożerając ludzkie serce, potwór unicestwia tym samym ostatecznie i nieodwołalnie ludzką duszę. Waga jest tu symbolem nieuchronnego osądu i nieodwołalnego, choć sprawiedliwego wyroku.



Na czym zważono panowanie biblijnego Baltazara?

Najstarsze teksty ujęte w kanonie Starego Testamentu datuje się na XII w. p.n.e. Jedna z nich – Księga Daniela, spisana prawdopodobnie w VI w. p.n.e. – zawiera tyleż zajmującą, co pouczającą historię obrazoburczej uczty babilońskiego króla Baltazara. Zakończyła się objawieniem proroctwa  w postaci słów na ścianie: „mane, tekel, fares”, co wezwany prorok Daniel przetłumaczył jako:
- mane – oto policzone są dni twego panowania
- tekel – zważono cię na wadze i znaleziono zbyt lekkim
- fares – podzielono twoje królestwo między wrogów (Persów i Medów)
Nie wiadomo, czy w starożytnym Babilonie używana była waga wisząca, uchylna czy szalkowa – taka sama jak w Egipcie. Wiadomo natomiast, że babilońska symbolika wagi jest inna niż u Egipcjan. Sama waga oznacza również osąd, lecz tutaj zbytnia lekkość równa się niewielkiej wartości duchowej, moralnej.

Miecz i waga – wisząca nad Grekami sprawiedliwość

Waga wisząca, hakowa oraz różne odmiany wagi szalkowej bez wątpienia znane były Grekom. Czy oni także nie pozostali obojętni na szczególną jej cechę – równowagę, balans. Czy znalazło to swoje odbicie w symbolice tamtej kultury? Ależ oczywiście! Waga to jeden z atrybutów Temidy, która jest uosobieniem sprawiedliwości, prawa i wiecznego porządku. Dopełnie tej alegorii stanowi przepaska na oczach boginii, gwarantująca bezstronność, waga symbolizująca sprawiedliwość osądu i miecz będący zapowiedzią nieuchronności wyroku.



Świętość na wagę, czyli rzecz o polityce

Głęboko zakorzenił się w wielu starożytnych kulturach zwyczaj, aby szacować wartość człowieka, zestawiając jego ciężar z odpowiadającą mu ilością srebra lub złota. Zjawisko to znalazło swoje odbicie także w kulturze chrześcijańskiej. Wysłany z misją apostolską do pogańskich Prusów misjonarz Wojciech, miast ich nawrócić, poniósł tam męczeńską śmierć. Jego ciało wykupił Bolesław Chrobry, płacąc tyle srebra, ile ważyły doczesne szczątki męczennika (którego wkrótce kanonizowano). Dociekliwy badacz chciałby może zadać pytanie, jakiej wagi użyto do zważenia świętego. Czy była to waga wisząca, czy raczej prosta waga dwuramienna? Historycy są zgodni co do faktu, że z politycznego punktu widzenia Bolesław tak czy owak zrobił dobry interes. Do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie w roku 1000 pielgrzymował sam cesarz Otto III, co świadczyło dobitnie o prestiżu tego miejsca. Miasto stało się niezależną archidiecezją.



Więcej o wagach na stronie: http://emaks.pl/wagi/wagi-hakowe.html.